In februari 2008 zal heb ik twee blogs geschreven voor Terra Nova, een Engelstalige blog over virtuele werelden. Zie “Surveillance: whose territory is a virtual world anyway?” en “Why not qualify the taking away of objects as theft?”
Vorige was week zelfs op BBC teletekst te lezen
A Dutch teenager has been arrested for allegedly stealng virtual furniture from “rooms” in Habbo Hotel, a 3D social networking website.
In het item hierover bij Nova gaf Barend Frans van de Digitale recherche aan dat de verdachte(n) computervredebreuk, vernieling, heling en diefstal ten laste waren gelegd. De eerste twee zijn typische IT delicten (138a Sr en 350a Sr), bij de anderen is discussie mogelijk. Ik beperk me hier tot diefstal.
Door een phishing-actie wisten de verdachten de inloggegevens van de inwoners van het Habbo-hotel te achterhalen. De virtuele meubeltjes werden vervolgens verplaatst van de oorspronkelijke kamer (zoals in Hotels gebruikelijk kun je in Habbo ook een kamer hebben) naar die van de verdachten. In het verleden heb ik verschillende malen aangegeven dat in een virtuele wereld aan alle bestanddelen van het delict diefstal voldaan kan worden. Dit veelal mede naar aanleiding van het bekende, tragische geval van de om een verduisterd virtueel zwaard vermoordde Aziatische gamer, die omdat de politie de aanklacht niet onder diefstal vond vallen de bij zijn vriend mede hierdoor onstane frustratie met zijn leven moest bekopen.
De meubels in het Habbo Hotel hebben een econmische waarde, ze kunnen gekocht en verkocht worden met credits (1 credit is ongeveer 15 eurocent). Het argument dat wat je wegneemt in een elektronische omgeving OOK aanwezig blijft bij de bestolene gaat in een virtuele wereld niet op (vgl. Franken/Kleve discussie naar aanleding van het Computergegevens-arrest uit de jaren 80). Algemeen wordt aanvaard dat giraal geld gestolen kan worden (beginnend bij arrest Hoge Raad, 11 mei 1982, NJ 1982, 583 - met dank aan Peter van Schijndel), dus waarom zou een drie-dimensionale weergave van dit geld niet gestolen kunnen worden? Kortom, niets lijkt aan kwalificatie als diefstal in de weg te staan.
Interessant is de stellingname van Viersma & Keupink (in Recht in een virtuele wereld 2006) dat een avatar niets kan stelen van een andere avatar. Er is altijd voorafgaande inbraak in het account van de ander nodig. Feitelijk is dit juist. Wat er in wezen gebeurt is dat een gehackte avatar goederen aan een andere avatar (doorgaans van de hacker) geeft. Het resultaat is dat de goederen in het bezit van een ander geraken en ze zijn ook met dat doel weggenomen. De wegnemer is echter de oorspronkelijke bezitter, althans als avatar. Hier werkt het onderscheid IRL (in real life) en ingame verhelderend. Ingame is er niet sprake van diefstal. Een avatar geeft namelijk gewoon goederen aan een andere avatar. IRL is er echter wel sprake van diefstal. Het geavanceerde instrument (de avatar) dat van een ander is, wordt gebruikt om goederen van die avatar te bemachtigen. Vergelijk het met een inbreker op een online bankrekening die alsof hij de eigenlijke bezitter van de rekening is tegoeden naar hem welgevallige rekeningen verplaatst. Hier is ook voorafgaande hacking of phishing voor nodig, maar uiteindelijk vindt er een opzettelijke en wederrechtelijke wegname van goederen plaats.
Het is afwachten of het OM ook diefstal doorzet. Voor het opleggen van een straf is dit nl. niet per se nodig. Voor de theorievorming is het interessant als een rechter zich hierover uitspreekt, ongeacht zijn oordeel.
Het is een al langer bestaand fenomeen gold farming, ook wel bekend als digitale sweatshops. In de Nederlandse documentaire Cyberkoelies uit 2006 bleek dat in een van de locale Chinese gold farming bedrijven de Chinese World of Warcraft gamers met 10 uur spelen minder dan 2 dollar verdienen. Een westerse speler betaalt bij een van de vele aanbieders op internet bijvoorbeeld 139 dollar voor een karakter dat van 1-60 gespeeld wordt en 228 dollar voor level 1-70. Zelfs als hier een uur of 50 voor nodig zou zijn, is de winst bijzonder groot. Lucratieve business dus. De spelvoorwaarden verbieden dit zogenaamde goldfarming, maar optreden zeggen de spelaanbieders lastig te vinden.
Voor spelers die na veel moeite zelf zover raken in het spel is nu de maat vol. De inzet van een op 30 mei 2007 in Florida aanhangig gemaakte rechtszaak is om de naleving van deze spelvoorwaarden af te dwingen bij een bedrijf dat zich aan gold farming schuldig maakt. Het gaat om het bedrijf Internet Gaming Entertainment (IGE), dat volgens eisers tientallen miljoenen verdiend heeft met online sweatshops ten behoeve van de verkoop van World of Warcraft karakters en andere items.
De naleving van spelvoorwaarden worden in deze zaak niet door of van de aanbieder afgedwongen, maar door de spelers ten aanzien van IGE:
“Despite the fact that gold farming within World of Warcraft is expressly prohibited by Blizzards Entertainment’s [de producent van WoW, ARL] EULA and ToU, Defendants engage in the business of selling World of Warcraft gold for real money”.[1]
De grond voor de claim is dat door de gold farming van IGE de legitieme spelers substantiële economische schade toegebracht wordt. Er wordt een beroep gedaan op ondermeer de oneerlijke handelspraktijken wet, derdewerking van contractuele bepalingen en onrechtmatige daad.[2]
Ik schat de kansen dat de eisers deze zaak winnen zeker niet laag in. Het gevaar is wel dat de rechter zich mogelijk afvraagt waarom de producent niet optreedt als er in strijd met de spelvoorwaarden wordt gehandeld en er uit afleidt dat deze spelvoorwaarden in zekere zin een dode letter zijn omdat de spelaanbieder belang heeft bij gold farming. Het genereert immers omzet. Om dezelfde reden werd de handel in spelitems (in strijd met de spelvoorwaarden) via bijvoorbeeld eBay tot begin dit jaar oogluikend toegestaan.
Het afdwingen van spelvoorwaarden buiten de producent om is een ontwikkeling die zich naar verwachting vaker voor zal gaan doen, omdat uiteindelijk de spelers met elkaar de virtuele wereld vormen en de producent in dat opzicht enigszins een buitenstaander is. Het ligt niet voor de hand dat goldfarming hiermee zal verdwijnen, want volgens de aan het begin genoemde documentaire zouden er maar liefst 200.000 Chinezen in de goldfarming industrie werken. Maar het wegvallen van een grote partij als IGE zal zeker de andere spelers betere perspectieven bieden binnen het spel. En daar is het ze tenslotte om te doen.