E-court.nl – enkele kanttekeningen bij een boeiend initiatief
Tijdens een NVvIR FLITS-presentatie van Colin Rule in oktober 2009 werd de vraag gesteld waarom het online oplossen van geschillen in Nederland minder wordt toegepast dan elders. Zelf is Colin Rule directeur bij eBay/Paypal, waar meer dan 50 miljoen conflicten jaarlijks worden opgelost. Een voor de hand liggend antwoord is de geografische nabijheid van partijen. Nederland is een klein land dus het reisvoordeel bij online oplossen van nationale conflicten is minder groot. Een interessant antwoord was dat we in Nederland erg tevreden zijn met de rechterlijke macht en er daarom minder behoefte bestaat.
In januari 2010 is nu een internetrechtbank gestart, e-court.nl. Ik ondersteun dit initiatief van harte. In 2001 schreef ik met Robert van Kralingen in het voorwoord bij het dossier Online geschillen oplossing van Computerrecht: “Hoewel, zoals eerder gezegd, ODR nog in de kinderschoenen staat, verwachten we dat in de toekomst het praktische belang van ODR zal toenemen.” en in NJB 2004 “ODR heeft de toekomst”. Er zijn al succesvolle Nederlandse aanbieders zoals JURIPAX en het zou mooi zijn als ook het E-court initiatief veel aanloop krijgt. Er zijn nog wel wat oneffenheden die weggewerkt moeten worden.
Zo is bij de FAQ het antwoord ‘Ja’ op de vraag “Zijn jullie een echte rechtbank?”, waarbij dan nog wel de relativering volgt dat het een private rechtbank betreft. De woorden “rechtbank”, “rechter” en “vonnis” wekken wel verwarring, zoals Rob van Esch ook duidelijk verwoordt in zijn redactioneel bij het Tijdschrift voor Internetrecht 2010/1. Er zijn hierover op 12 januari door Gerkens ook Kamervragen gesteld, o.a.:
“Deelt u de mening dat het gebruik van de aanduidingen «rechtbank», «rechter» en «vonnis» voor verwarring kan zorgen bij burgers omdat zij kunnen menen dat het een met rechtspraak belaste overheidsinstantie betreft?”
Nog gevoeliger ligt mijns inziens een van de andere vragen:
“Acht u het wenselijk dat rechters zich als pseudorechter in laten huren?”
Je kunt je afvragen of het niet beter is om rechters enkel via het gerechtelijke college waarvan zij deel uitmaken te laten rechtspreken. Aan de andere kant, Frank Visser is kantonrechter in Zaandam en neemt vrije dagen op om als Rijdende rechter op te treden en de ‘omgekeerde’ situatie is misschien wel bedenkelijker: verschillende advocaten zijn deeltijdrechter. Hoe het zij, e-court kan een belangrijke bijdrage leveren aan “access to justice”. Of de oplossing van geschillen nu door de overheid wordt georganiseerd of door private partijen, het gaat erom dat dit goed en eerlijk gebeurt. Ik hoop dat e-court uitgebreid de kans krijgt dit aan te tonen.
Of het nu wel of niet een doorslaand succes wordt, er is al een echte fan gesignaleerd. Wim Arie van Z. stuurt aan grote groepen IT Recht specialisten een krantenknipsel uit de Financiele Telegraaf van 11 januari 2010.
Arno R. Lodder