Ausweis bitte en een smakeloze folder
Toen in de jaren tachtig gesproken werd over de invoering van een algemene identificatieplicht was het verzet grootschalig. In die tijd werd veelal een vergelijking met de oorlogstijd gemaakt, waarin Duitsers te pas en te onpas naar je identiteitspapieren konden vragen: “Ausweis bitte”. De algemene identificatieplicht bleek op dat moment een brug te ver.
Inmiddels is zonder al te veel protest ingevoerd in de Wet op de identificatieplicht de verplichting aan een ieder van tenminste 13 jaar zich desgevraagd te kunnen identificeren. Je hoeft daarvoor geen verdachte te zijn, maar volstrekt willekeurig iemand naar zijn identiteitspapieren vragen is ook niet toegestaan. In januari 2006 werden er flink wat boetes uitgeschreven aan overtreders, maar deze storm lijkt geluwd.
Op de golven van de terrorisme bestrijding en het alom gehuldigde adagium “ik heb niets te verbergen” is dit jaar vrij geruisloos door de Nederlandse overheid een maatregel genomen om alle vingerafdrukken die verkregen zijn bij paspoortaanvraag in een centrale databank op te slaan. De EU wetgever stelt weliswaar dergelijke identificerende kenmerken verplicht bij de verstrekking van identiteitspapieren, maar Nederland toont zich het braafste jongetje van de klas door er gelijk bovengenoemde functionaliteit aan te koppelen die dan weer door opsporingsautoriteiten gebruikt kan worden.
Dat de actiegroep Het nieuwe rijk zich hiertegen verzet lijkt me een goede zaak. Op het blog van SOLV zag ik dat ze daartoe folders verspreid hebben die van de overheid af lijken te komen. Tot zover is er niet veel aan de hand. Het is mogelijk een generatie-probleem, maar persoonlijk vind ik de expliciete vergelijking met de massavernietiging in concentratiekampen in strijd met maatschappelijke betamelijkheid (op de folder staat een pols afgebeeld waar een nummer in wordt getatoeerd).
Een actie uit onrechtmatige daad lijkt niet op voorhand kansloos, de vraag is alleen wie hem instelt/instellen.
Is er sprake van smaad? Het lijkt me dat de goede naam van de overheid hier geschaad is. Volgens de SOLV-blog zou dit waarschijnlijk kunnen worden gepareerd worden door “ook uitspraken die ’schokken, aanstoot geven of verontrusten’ kunnen door de vrijheid van meningsuiting worden beschermd.” In mijn ogen verdient het leggen van associaties met systematische massavernietiging van een bevolkinggroep zoals in de verspreidde folder geen bescherming. Hoe goed bedoeld de actie ook kan zijn. Er zijn grenzen, die niet door tijd mogen vervagen (maar dat mogelijk wel doen…)
Arno R. Lodder