Tweede Nederlandse veroordeling dieftal virtuele werelden: de objecten kopieer je niet, maar neem je weg
Begin deze maand heeft na Leeuwarden ook de Amsterdamse Rechtbank (2 april 2009, LJN BH9791 en BH9789) het wegnemen van virtuele objecten als diefstal gekwalificeerd.
Eind januari 2009 waren bij een zogenaamd Rondetafelgesprek (gefinancieerd door DFG, de Duitse NWO) over Criminaliteit en Virtuele werelden in Heidelberg de Duitse strafrechtjuristen bij mijn verhaal over deze rechtszaken bijzonder stellig: Diefstal is wegnemen van een ‘Sache’ en een virtueel object is dat niet. Einde discussie. Voor een internetjurist begint de discussie dan, zie bijvoorbeeld mijn blog op Terra Nova, met name de reacties.
In de Leeuwardense zaak is een mooie redenering te vinden over waarom het wegnemen van virtuele objecten diefstal is. Het gemak waarmee de Amsterdamse rechter het wegnemen van virtuele objecten als diefstal kwalificeert, zonder nadere overwegingen over de vraag of virtuele objecten goederen zijn, is niettemin verrassend. De rechter spreekt eenvoudigweg over het wegnemen van goederen.
Wel gaat hij in op een verwant punt bij bespreking van art. 138a lid 2, nl. dat het bestanddeel overnemen een kopieerhandeling inhoudt:
“(…) degene wiens gegevens worden overgenomen in het bezit blijft van de gegevens en de beschikkingsmacht hierover niet verliest, hetgeen een wezenlijk verschil is met de betekenis van de term wegnemen.”
Dit is het kenmerkende verschil tussen elektronische objecten in het algemeen (die kun je kopieren) en objecten uit virtuele werelden (die kun je wegnemen). Het is eerste is dus geen diefstal, het tweede wel.
Mooi is de overweging van de rechter over dat de verdachten jong waren en in hun visie het doel van het spel was zoveel mogelijk meubels te verzamelen. De rechter zegt hierover:
“dit geen recht doet aan de disproportionele manier waarop zij de eigendommen van anderen hebben ontvreemd.”
Ook het vervolg is het aanhalen waard, want geeft mooi de scheidslijn aan, ook wel Magic Circle (Huizinga, Fairfield) genoemd, tussen externe en interne regulering:
“zodanig buiten de context van het spel gehandeld dat dit niets meer te maken heeft met de spelregels van het Habbohotel”
Tot slot, de rechter is mild ten aanzien van een slordigheid van het OM:
“Mede gelet op de samenhang van genoemde categorien handelingen moet worden aangenomen dat per abuis is nagelaten het betreffende tekstblok in de genoemde plaatsen van de dagvaardig op te nemen”.
Men leert al op jonge leeftijd knippen en plakken, maar zoals dit illustreert en wij allemaal uit ervaring weten blijft zorgvuldigheid geboden.