Elektronisch bestuur? Moeizaam proces gesterkt door merkwaardige uitspraak Raad van State over elektronisch Wob-verzoek
De belastingaangifte kan al meer dan 10 jaar via internet worden gedaan. Sinds enige tijd zijn ondernemers zelfs verplicht elektronisch aangifte te doen. Bonnetjes en facturen moesten echter in papieren vorm beschikbaar blijven. Het is in mijn ogen vreemd om ondernemingen te verplichten aangifte elektronisch te doen, maar ze daarnaast in hun overige bedrijfsvoering tot papieren informatiestromen te dwingen. Vandaag hoorde ik op de radio dat vanaf maandag a.s. (16 februari 2009) de belastingdienst niet langer meer papieren bewijzen van facturen vereist. Elektronische facturen volstaan. Gelukkig is de onevenwichtigheid tussen papier en elektronisch nu hersteld.
Op een ander front is een zo mogelijk nog merkwaardiger situatie. Zoals bekend is op grond van de Awb het sinds de zomer van 2004 mogelijk om als bestuursorgaan aan te geven dat men elektronisch benaderd kan worden. Vanuit het beginsel van nevenschikking kan de burger niet gedwongen worden elektronisch te communiceren, iets wat ik verdedigbaar vind. Dat de overheid zelf anno 2004 nog de keuze had of ze elektronisch wilden communiceerden is in mijn ogen dubieus. Nu, bijna 5 jaar later, zou het toch standaard zo moeten zijn dat bestuursorganen elektronisch communiceren. Toch is dat niet zo. En de Raad van State deed begin december een opmerkelijke uitspraak in tegengestelde richting.
Een wob-verzoek kan al jaar en dag zowel mondeling als schriftelijk worden gedaan. In een advies aan het ministerie van Binnenlandse zaken, Wob & ICT (Bergfled, Kaspersen, Lodder), was onder meer te lezen dat niets zich tegen elektronische wob-verzoeken verzette. Dat was in 2000. In de praktijk werden toen al veelvuldig elektronische Wob-verzoeken gedaan. Nu was er, vele jaren later, iemand die via een webformulier om informatie verzocht. De Raad van State bepaalde dat een overheidsorgaan als ze een e-mail adres op hun site hebben staan of een webformulier, dat dit nog niet betekend dat ze ook elektronisch bereikbaar zijn, bijvoorbeeld voor een informatieverzoek. Expliciet moet worden aangegeven waarvoor je het betreffende overheidsorgaan elektronisch mag benaderen. Als er dus niet bij staat dat je een verzoek om informatie mag doen, dan mag dat niet. Het moet niet veel gekker worden. Om de belastingdienst te parafraseren: “Leuker kunnen we het niet maken, wel moeilijker”
Arno R. Lodder